Định hướng phát triển công nghệ bán dẫn: Toàn cảnh từ vật liệu đến chế tạo chip tại Analytica Hanoi 2026
Sáng ngày 22/4/2026, trong khuôn khổ Analytica Hanoi 2026, phiên hội nghị chuyên đề “Semiconductor Chip Manufacturing: From Materials to Finished Products” đã diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế (I.C.E), thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn và vi điện tử. Đây là một trong những phiên chuyên môn trọng điểm, góp phần làm rõ bức tranh tổng thể về chuỗi giá trị sản xuất chip – từ nghiên cứu vật liệu đến chế tạo và hoàn thiện sản phẩm.
Tham dự hội nghị, đoàn công tác của Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên gồm PGS.TS. Nguyễn Văn Hảo (Trưởng Bộ môn Vật lý Kỹ thuật, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ - Trưởng đoàn), cùng các giảng viên và nhà khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Hiền, PGS.TS. Nguyễn Thị Luyến và TS. Nguyễn Thị Kim Ngân. Đoàn đã tích cực tham gia trao đổi học thuật, tiếp cận các công nghệ tiên tiến và tìm kiếm cơ hội hợp tác trong nghiên cứu và đào tạo.
Phiên hội nghị được điều phối bởi PGS.TS. Phạm Hùng Việt và PGS.TS. Nguyễn Trần Thuật (Viện trưởng Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội), với nội dung được xây dựng theo hướng xuyên suốt, liên kết chặt chẽ giữa các khâu trong quy trình công nghệ bán dẫn. Các báo cáo không chỉ mang tính học thuật cao mà còn gắn với thực tiễn sản xuất và định hướng phát triển ngành tại Việt Nam.
Mở đầu phiên làm việc, GS. Phan Mạnh Hưởng (Giám đốc Khoa học, Trung tâm Đổi mới Công nghệ Vật liệu - VinUniversity) đã trình bày báo cáo về vật liệu hai chiều (2D materials) cho các công nghệ transistor tiên tiến và thiết bị điện tử mới. Báo cáo phân tích những giới hạn của vật liệu silicon truyền thống khi kích thước linh kiện ngày càng thu nhỏ, đồng thời làm rõ tiềm năng của các vật liệu như graphene và MoS₂ trong việc nâng cao hiệu suất, giảm tiêu thụ năng lượng và mở rộng khả năng ứng dụng trong các hệ điện tử thế hệ mới. Bên cạnh đó, các thách thức trong việc tích hợp vật liệu 2D vào quy trình sản xuất quy mô lớn cũng được chỉ ra, cho thấy đây là hướng nghiên cứu giàu tiềm năng nhưng cần tiếp tục đầu tư.
Tiếp theo, PGS.TS. Mai Anh Tuấn (Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã giới thiệu các mô hình thiết kế phòng sạch tối ưu – yếu tố nền tảng trong sản xuất bán dẫn. Báo cáo nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt các điều kiện môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế như nồng độ hạt bụi, độ ẩm và áp suất không khí, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam nhằm tối ưu chi phí đầu tư và vận hành.
Ở góc độ doanh nghiệp, Ông Nguyễn Vinh Quang (Tổng Giám đốc FPT Semiconductor) đã chia sẻ về xu hướng thiết kế chip phục vụ công nghệ AIoT. Nội dung trình bày tập trung vào các kiến trúc chip tối ưu cho xử lý tại biên, đáp ứng yêu cầu về hiệu năng và tiết kiệm năng lượng, đồng thời làm rõ vai trò của doanh nghiệp Việt Nam trong việc từng bước tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Trong lĩnh vực cảm biến, GS.TS. Nguyễn Đức Hòa (Phó Hiệu trưởng Trường Vật liệu, Đại học Bách khoa Hà Nội) đã trình bày về công nghệ chế tạo cảm biến khí bán dẫn. Báo cáo cung cấp cái nhìn chi tiết về cơ chế hoạt động của vật liệu oxit kim loại, các phương pháp chế tạo hiện đại và những kết quả nghiên cứu tiêu biểu, với nhiều ứng dụng trong giám sát môi trường, an toàn công nghiệp và y tế.
Đáng chú ý, TS. Nguyễn Bích Yến (Chủ tịch Phòng thí nghiệm VSAP, Chủ tịch danh dự Viện Chất bán dẫn và Vật liệu tiên tiến) đã trình bày về quy trình chế tạo chip FDSOI – một trong những công nghệ tiên tiến trong sản xuất vi mạch hiện nay. Báo cáo phân tích ưu điểm của cấu trúc silicon trên nền cách điện, giúp giảm rò rỉ dòng điện và nâng cao hiệu năng thiết bị, đồng thời chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ các tập đoàn bán dẫn quốc tế.
Ở khía cạnh đảm bảo chất lượng, Ông Nan Lin (Giám đốc Bộ phận Phân tích Vật liệu và Kết cấu, Thermo Fisher Scientific) đã trình bày về các cải tiến trong quy trình phân tích lỗi chip. Báo cáo tập trung vào việc ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến như kính hiển vi điện tử, công nghệ FIB kết hợp với tự động hóa và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian kiểm định.
Liên quan đến định hướng phát triển ngành, PGS.TS. Nguyễn Ái Việt (Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ Tổng hợp mới IGNITE) đã trình bày về chính sách quốc gia trong lĩnh vực bán dẫn. Nội dung nhấn mạnh việc xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, trong đó giáo dục – đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò then chốt, cùng với cơ chế thu hút đầu tư và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Khép lại phiên làm việc là phần thảo luận mở do PGS.TS. Nguyễn Trần Thuật điều phối, tập trung phân tích các cơ hội và thách thức đối với ngành bán dẫn Việt Nam. Các ý kiến trao đổi đã làm rõ tiềm năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời chỉ ra những hạn chế về công nghệ, nguồn lực và hạ tầng cần được quan tâm giải quyết trong thời gian tới.
Có thể khẳng định, phiên hội nghị chuyên đề đã mang lại nhiều thông tin giá trị, góp phần định hướng nghiên cứu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực vật lý kỹ thuật và công nghệ bán dẫn. Đây cũng là cơ hội quan trọng để các cơ sở giáo dục và nghiên cứu trong nước tăng cường kết nối với cộng đồng khoa học và doanh nghiệp quốc tế.
Trên cơ sở đó, Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên đang từng bước khẳng định vai trò là một trong những đơn vị đào tạo và nghiên cứu trọng điểm về công nghệ bán dẫn trong hệ thống Đại học Thái Nguyên, đặc biệt tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Với thế mạnh về khoa học cơ bản, vật lý kỹ thuật và khoa học vật liệu, Nhà trường đã và đang tích cực cập nhật chương trình đào tạo theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp bán dẫn, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và hợp tác với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Việc tham gia các hội nghị quốc tế như Analytica Hanoi 2026 không chỉ giúp đội ngũ giảng viên, nhà khoa học tiếp cận tri thức mới mà còn góp phần nâng cao vị thế của Nhà trường trong mạng lưới đào tạo và nghiên cứu công nghệ cao tại Việt Nam. Trong thời gian tới, Nhà trường định hướng tiếp tục phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, mở rộng hợp tác và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần đáp ứng nhu cầu cấp thiết của ngành công nghiệp bán dẫn quốc gia.